Ağzıkarahan Kervansarayı

Ağzıkarahan, Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde, şehir merkezine yaklaşık 15 km uzaklıktaki Ağzıkarahan köyünde yer alan bir Selçuklu kervansarayıdır. Sultan adına değil, bir hayırsever tarafından yaptırılan hanların en önemli ve en zengin süslemeli örneklerinden biri kabul edilir.

Türkiye’deki diğer Selçuklu kervansaraylarıyla birlikte “Selçuklu Kervansarayları Denizli–Doğubayazıt Güzergâhı” adıyla UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne aday gösterilmiştir. Neva Apart’a en yakın büyük kervansaraydır.

Tarihçe

Selçuklu kervansarayları, başkent Konya’yı Aksaray üzerinden Kayseri, Sivas ve İran’a bağlayan ve “Uzun Yol” olarak anılan ticaret güzergâhı boyunca, yaklaşık bir günlük kervan yolculuğu aralıklarıyla inşa edildi. Vakıflarla finanse edilen bu hanlarda yolculara yemek, hayvanlarına yem ve konaklama ücretsiz sağlanırdı.

Vakıf kitabelerine göre hanın kapalı bölümü Haziran 1231’de Sultan I. Alâeddin Keykubad döneminde, avlusu ise Şubat 1240’ta halefi II. Gıyaseddin Keyhüsrev döneminde tamamlanmıştır. Banisi Abdullah oğlu Mes’ud’dur.

Mimari ve görülecekler

Dönemin diğer büyük kervansarayları gibi Ağzıkarahan da avlulu bir bölüm ile kapalı bir bölümden oluşur. Sade dış duvarlardan dışa taşan anıtsal taç kapı, taş oyma süslemeleri ve mukarnaslı tonozuyla yapının en etkileyici bölümüdür.

Köşk mescit

Avlunun ortasında, dört ayak üzerine yükseltilmiş ve merdivenle çıkılan kare planlı küçük bir mescit bulunur. Bu düzenin en güzel örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Kapalı bölüm

Kapalı bölüm, ortasında kubbesi bugün yıkılmış olan tonozlu bir orta nef ve iki yanına açılan tonozlu bölmelerden oluşur.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Ağzıkarahan, Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde Neva Apart’tan yaklaşık 15 km uzaklıktadır; araçla 15–20 dakikada ulaşılır. Aynı yol üzerinde Öresin Han da bulunur.

Ziyaret ipuçları

Nevşehir ve Kapadokya yönüne giderken ya da dönerken kısa bir mola için idealdir; 30–45 dakika yeterlidir.

Ziyaret saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; yola çıkmadan önce T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî kaynaklarından (muze.gov.tr, kulturportali.gov.tr) güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.

Yakındaki diğer yerler

• Öresin Han (Tepesi Delik Han) – Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde, avlusuz planı ve halk arasındaki “Tepesi Delik Han” adıyla bilinen küçük ve sade bir Selçuklu kervansarayı.
• Alay Han – II. Kılıçarslan’a atfedilen, Anadolu’nun ilk kervansaraylarından biri sayılan, Selçuklu döneminde Pervane Ribatı olarak anılan ve mukarnaslı taç kapısıyla restore edilmiş han.
• Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri – Gülağaç’ın Saratlı beldesinde, Kapadokya’nın tüf katmanlarına oyulmuş galeriler, odalar ve dar geçitlerden oluşan yeraltı yerleşimi.
• Eğri Minare (Kızıl Minare) – I. Alâeddin Keykubad döneminde (1221–1237) kırmızı tuğladan yapılan, belirgin eğimiyle Aksaray’ın simgesi hâline gelen Selçuklu minaresi.

Kaynaklar

• Vikipedi – Ağzıkara Han

Görsel kaynakları

• Ağzıkarahan’da kapalı bölüme açılan taç kapı – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Selçuklu dönemi Ağzıkarahan kervansarayının genel görünümü – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Ağzıkarahan avlusunda köşk mescit ve kapalı bölüm kapısı – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons