Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri

Saratlı, Aksaray’ın Gülağaç ilçesine bağlı, il merkezine yaklaşık 31 km uzaklıktaki bir beldedir. Beldenin altında, Kapadokya’nın yumuşak tüf katmanlarına oyulmuş ve “Kırkgöz” adıyla bilinen bir yeraltı yerleşimi bulunur.

Kapadokya’nın Derinkuyu ve Kaymaklı gibi ünlü yeraltı şehirlerinin daha küçük ve sakin bir benzeri olan Saratlı, kalabalıktan uzak bir deneyim arayan ziyaretçiler için iyi bir alternatiftir.

Yeraltı şehirleri neden yapıldı?

Kapadokya’da yeraltı mekânlarının oyulması, bölgenin kolay işlenen volkanik tüfü sayesinde mümkün olmuştur. Bu tür yerleşimlerin, özellikle Arap–Bizans savaşları döneminde (7.–10. yüzyıllar) akınlara karşı sığınak olarak genişletildiği, ayrıca ürün ve hayvanların korunması için kullanıldığı kabul edilir. Benzer, daha küçük sığınaklar Çanlı Kilise yerleşiminde de görülür.

Saratlı’nın bilinen geçmişi de kervan yollarıyla iç içedir: 17. yüzyılda Evliya Çelebi, Aksaray’dan Kayseri’ye giderken bir menzil sonra Saratlı Köyü’ne vardığını yazar. Belde 1919’dan beri aynı adı taşır ve 1992’de belediye statüsü kazanmıştır.

Görülecekler

Yeraltı yerleşimi, birbirine dar ve alçak geçitlerle bağlanan odalardan, depolama nişlerinden ve havalandırma bacalarından oluşur. Ziyaretçi yolu yönlendirme işaretleriyle takip edilir.

• Tüfe oyulmuş odalar ve depolama nişleri
• Eğilerek geçilen dar galeriler
• Havalandırma ve aydınlatma bacaları

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Saratlı, Neva Apart’tan yaklaşık 31 km uzaklıktadır ve araçla 30–35 dakikada ulaşılır. Aynı güzergâhta Öresin Han ve Ağzıkarahan gibi Selçuklu kervansarayları bulunur.

Ziyaret ipuçları

Geçitler dar ve alçaktır; klostrofobisi, bel ya da diz rahatsızlığı olan ziyaretçilerin dikkatli olması gerekir. Yeraltının sıcaklığı yıl boyunca serin kalır, yazın bile ince bir hırka işinize yarar.

Ziyaret saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; yola çıkmadan önce T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî kaynaklarından (muze.gov.tr, kulturportali.gov.tr) güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.

Yakındaki diğer yerler

• Öresin Han (Tepesi Delik Han) – Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde, avlusuz planı ve halk arasındaki “Tepesi Delik Han” adıyla bilinen küçük ve sade bir Selçuklu kervansarayı.
• Ağzıkarahan Kervansarayı – 1231–1240 arasında Abdullah oğlu Mes’ud’un yaptırdığı, zengin taş süslemeli taç kapısı ve dört ayaklı köşk mescidiyle UNESCO Dünya Mirası aday listesindeki Selçuklu hanı.
• Alay Han – II. Kılıçarslan’a atfedilen, Anadolu’nun ilk kervansaraylarından biri sayılan, Selçuklu döneminde Pervane Ribatı olarak anılan ve mukarnaslı taç kapısıyla restore edilmiş han.
• Aşıklı Höyük – MÖ 8200–7400 arasında 30–35 kuşak boyunca iskân edilen, Orta Anadolu’nun bilinen ilk köyü; ilk tarım, bitişik düzen kerpiç evler ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı.

Kaynaklar

• Vikipedi – Saratlı, Gülağaç
• Vikipedi – Aksaray (il)

Görsel kaynakları

• Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri’nde tüfe oyulmuş geçit – János Korom Dr., CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
• Saratlı yeraltı şehrinde kayaya oyulmuş oda – János Korom Dr., CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons