Öresin Han (Tepesi Delik Han)

Öresin Han, halk arasında Tepesi Delik Han olarak da bilinen, Aksaray–Nevşehir güzergâhındaki tarihî İpek Yolu üzerinde yer alan bir kervansaraydır. Aksaray’a yaklaşık 24 km uzaklıktadır.

Kitabesi olmadığı için yaptıranı ve yapım tarihi kesin olarak bilinmez; mimari özelliklerine göre Selçuklu dönemine ait olduğu düşünülür. Bugün mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne aittir ve turistik amaçla kullanılmaktadır.

Tarihçe

Selçuklu kervansarayları, başkent Konya’yı Aksaray üzerinden Kayseri, Sivas ve İran’a bağlayan ve “Uzun Yol” olarak anılan ticaret güzergâhı boyunca, yaklaşık bir günlük kervan yolculuğu aralıklarıyla inşa edildi. Vakıflarla finanse edilen bu hanlarda yolculara yemek, hayvanlarına yem ve konaklama ücretsiz sağlanırdı.

Öresin Han, Ağzıkarahan ile Kapadokya arasındaki konaklama zincirinin bir halkasıdır. Küçük ölçekli olması, burasının büyük sultan hanlarının arasında yolcuların kısa molalar verdiği bir durak olduğunu düşündürür.

Mimari

Han avlusuz olarak inşa edilmiştir; yapımında kesme ve devşirme taş kullanılmıştır. Giriş kuzeydoğudadır. Standart düzenlerden farklı olan planda, yapının merkezinde yatay ve dikey olarak kesişen iki uzun bölüm yer alır; bu bölümlerin kesiştiği noktada bir kubbe bulunur. Böylece iç mekân dört ayrı bölüme ayrılmış gibi görünür.

Her bölümde nefler üçer ayakla ayrılır ve üstleri beşik tonozla örtülüdür. Yapıda dekoratif unsur kullanılmamıştır; sadeliği, Selçuklu hanlarının işlevsel yüzünü anlamak için iyi bir örnek oluşturur.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Öresin Han, Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde, Neva Apart’tan yaklaşık 24 km uzaklıktadır; araçla 20–25 dakikada ulaşılır. Ağzıkarahan ile aynı güzergâhtadır.

Ziyaret ipuçları

Han turistik amaçla işletildiği için açık olduğu saatler değişebilir. Kapadokya yolculuğunda Ağzıkarahan ile birlikte kısa bir mola olarak planlayabilirsiniz.

Uzun Yol üzerindeki diğer hanları Selçuklu kervansarayları rehberimizde bulabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Ağzıkarahan Kervansarayı – 1231–1240 arasında Abdullah oğlu Mes’ud’un yaptırdığı, zengin taş süslemeli taç kapısı ve dört ayaklı köşk mescidiyle UNESCO Dünya Mirası aday listesindeki Selçuklu hanı.
• Alay Han – II. Kılıçarslan’a atfedilen, Anadolu’nun ilk kervansaraylarından biri sayılan, Selçuklu döneminde Pervane Ribatı olarak anılan ve mukarnaslı taç kapısıyla restore edilmiş han.
• Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri – Gülağaç’ın Saratlı beldesinde, Kapadokya’nın tüf katmanlarına oyulmuş galeriler, odalar ve dar geçitlerden oluşan yeraltı yerleşimi.
• Aşıklı Höyük – MÖ 8200–7400 arasında 30–35 kuşak boyunca iskân edilen, Orta Anadolu’nun bilinen ilk köyü; ilk tarım, bitişik düzen kerpiç evler ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı.

Kaynaklar

• Vikipedi – Öresin Han

Görsel kaynakları

• Aksaray–Nevşehir yolu üzerindeki Öresin Han’ın cephesi – Falk2, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
• Öresin Han’ın tonozlu orta koridoru – Falk2, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons