Alay Han

Alay Han, Aksaray’a yaklaşık 34 km uzaklıkta, Aksaray–Nevşehir yolunun yakınında, eğimli bir arazi üzerinde yaklaşık 2.000 m²’lik bir alana inşa edilmiş bir Anadolu Selçuklu kervansarayıdır.

Kaynaklarda II. Kılıçarslan tarafından yaptırıldığı ve Anadolu’da yapılan ilk kervansaray olma özelliği taşıdığı belirtilir. Selçuklu döneminde Pervane Ribatı olarak anılan yapı, Alay Han adını muhtemelen sonradan yakınındaki köyden almıştır.

Tarihçe

II. Kılıçarslan (1155–1192), yıkık durumdaki Aksaray’ı yeniden kuran, şehri surlarla çeviren ve Selçukluların ikinci merkezlerinden biri hâline getiren sultandır. Alay Han da onun döneminde, şehrin doğuya açılan kervan yolunu güvenceye almak için inşa edilmiştir; bazı kaynaklar yapım tarihini 1192 olarak verir.

Uzun süre harap durumda kalan handa 2008’de restorasyon çalışmaları başlatılmış; yapı bugün turistik amaçla kullanılmaktadır.

Mimari ve görülecekler

Restore edilen kapalı bölüm ve mukarnaslı taç kapı, hanın en dikkat çekici kısımlarıdır. Eğimli araziye oturan yapı, çevresindeki bozkır manzarasıyla birlikte fotoğraf için de etkileyici bir duraktır.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Alay Han, Neva Apart’tan yaklaşık 34 km uzaklıktadır ve araçla 30–35 dakikada ulaşılır. Ağzıkarahan ve Öresin Han ile birlikte yarım günlük bir “kervansaray rotası” oluşturur.

Ziyaret ipuçları

Han turistik amaçla işletildiği için ziyaret saatleri değişebilir; gitmeden önce kontrol edin.

Ziyaret saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; yola çıkmadan önce T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî kaynaklarından (muze.gov.tr, kulturportali.gov.tr) güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.

Yakındaki diğer yerler

• Öresin Han (Tepesi Delik Han) – Aksaray–Nevşehir yolu üzerinde, avlusuz planı ve halk arasındaki “Tepesi Delik Han” adıyla bilinen küçük ve sade bir Selçuklu kervansarayı.
• Ağzıkarahan Kervansarayı – 1231–1240 arasında Abdullah oğlu Mes’ud’un yaptırdığı, zengin taş süslemeli taç kapısı ve dört ayaklı köşk mescidiyle UNESCO Dünya Mirası aday listesindeki Selçuklu hanı.
• Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri – Gülağaç’ın Saratlı beldesinde, Kapadokya’nın tüf katmanlarına oyulmuş galeriler, odalar ve dar geçitlerden oluşan yeraltı yerleşimi.
• Aşıklı Höyük – MÖ 8200–7400 arasında 30–35 kuşak boyunca iskân edilen, Orta Anadolu’nun bilinen ilk köyü; ilk tarım, bitişik düzen kerpiç evler ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı.

Kaynaklar

• Vikipedi – Alay Han
• Vikipedi – Aksaray (il)

Görsel kaynakları

• Alay Han kervansarayının güneybatıdan görünümü – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Alay Han’ın restore edilen kapalı bölümü ve mukarnaslı taç kapısı – Calistemon, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons