Selime Katedrali ve Kaya Manastırı

Selime Katedrali, Aksaray’ın Güzelyurt ilçesine bağlı Selime köyünün üzerindeki tüf kayalıklara oyulmuş geniş bir manastır kompleksinin parçasıdır. Ihlara Vadisi’nin kuzey ağzında yer alan yapı, Kapadokya’nın en büyük dinî yapılarından biri olarak anılır.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı bir ören yeri olarak ziyarete açık olan kompleksin içinde iki sıra sütunla üç nefe ayrılan bir katedral, mutfak, ahır, avlular ve yaşam alanları bulunur. Aşağıdaki köyde ise Selçuklu dönemine ait Selime Sultan Türbesi yükselir.

Tarihçe

Ihlara Vadisi, 7. yüzyıldan itibaren Bizans keşişlerinin yerleştiği, evlerini ve kiliselerini Hasan Dağı’nın püskürmeleriyle biriken yumuşak tüfe oyduğu bir manastır bölgesidir. Selime, vadinin Ihlara’dan başlayıp kuzeybatıya doğru uzanan hattının bittiği yerde, ovaya açılan stratejik bir noktada kurulmuştur.

Kayaya oyulmuş katedral ve çevresindeki yapılar Orta Bizans dönemine tarihlendirilir. Kompleksin ölçeği ve içerdiği mutfak, ahır gibi işlevsel mekânlar, burasının yalnızca bir ibadet yeri değil, kalabalık bir topluluğu barındıran ve vadiden geçen yolcuları ağırlayan bir merkez olduğunu düşündürür.

Mimari ve görülecekler

Kompleks, yamaç boyunca farklı seviyelere yayılmış odalar, tüneller ve avlulardan oluşur. Bazı bölümlere kayaya oyulmuş basamaklar ve dar geçitlerle ulaşılır.

Katedral

Kompleksin adını veren katedral, iki sıra halindeki sütunlarla üç nefe ayrılmış, kayaya oyulmuş bir bazilikadır. Tavan ve duvarlarda yer yer fresk izleri görülebilir.

Mutfak, ahır ve yaşam alanları

Yüksek, baca biçimli tavanıyla mutfak ve hayvanlar için oyulmuş yemlikli ahır, manastır yaşamının gündelik yüzünü gösterir. Üst katlardaki odalardan vadinin ovaya açıldığı manzara izlenir.

Selime Sultan Türbesi

Köyün içindeki Selime Sultan Türbesi, Selçuklu kümbet geleneğinin bölgedeki örneklerinden biridir ve köyle aynı adı taşır. Katedralin yakınındaki kayaya oyulmuş Meryem Ana Kilisesi de aynı ziyarete eklenebilir.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Selime, Aksaray–Ihlara yolu üzerindedir ve Neva Apart’tan yaklaşık 37 km, araçla 35–40 dakika sürer. Köy, Ihlara Vadisi yürüyüşünü kuzeyden bitirmek isteyenler için doğal bir son duraktır; dönüşte Yaprakhisar ve Aşıklı Höyük aynı güzergâhtadır.

Ziyaret ipuçları

Kompleksin üst bölümlerine tırmanmak için kaymayan tabanlı ayakkabı şarttır; bazı basamaklar yüksek ve korkuluksuzdur. Yaz aylarında öğle sıcağından kaçınmak için sabah erken ya da akşamüstü gidin.

Ziyaret saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; yola çıkmadan önce T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî kaynaklarından (muze.gov.tr, kulturportali.gov.tr) güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.

Vadideki diğer kiliseleri tanımak için Ihlara Vadisi kiliseleri rehberimizi okuyabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Yaprakhisar Peri Bacaları – Ihlara Vadisi’nin kuzey çıkışında, Selime ile Belisırma arasında, kayaya oyulmuş odalarıyla tüf konileri ve Melendiz kıyısında sakin bir Kapadokya köyü.
• Ihlara Vadisi – Melendiz Çayı’nın Hasan Dağı tüflerini oyarak oluşturduğu 14 km’lik kanyon; kayaya oyulmuş freskli kiliseleri, yeşil vadi tabanı ve yürüyüş parkuruyla Aksaray’ın en ünlü doğa ve tarih rotası.
• Belisırma Köyü ve Melendiz Kıyısı Restoranları – Ihlara Vadisi’nin tam ortasında, Melendiz Çayı kıyısındaki restoranları, kaya kiliseleri ve 1476’dan beri taşıdığı adıyla yürüyüşçülerin mola köyü.
• Aşıklı Höyük – MÖ 8200–7400 arasında 30–35 kuşak boyunca iskân edilen, Orta Anadolu’nun bilinen ilk köyü; ilk tarım, bitişik düzen kerpiç evler ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı.

Kaynaklar

• Vikipedi – Selime Katedrali
• Wikipedia – Ihlara Valley
• Vikipedi – Aksaray (il)

Görsel kaynakları

• Selime Katedrali olarak bilinen kaya manastırının genel görünümü – Tevfik Teker, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
• Selime Manastırı’nda kayaya oyulmuş mekânlar ve geçişler – Jose Huwaidi, CC BY 4.0, Wikimedia Commons
• Selime köyü üzerindeki peri bacaları ve manastır kayalıkları – Kharkil, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons