Eğri Minare (Kızıl Minare)

Eğri Minare, Aksaray’ın en tanınan simgesidir. Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad döneminde, 1221–1237 yılları arasında yapılmıştır. Kırmızı tuğladan örüldüğü için halk arasında Kızıl Minare olarak da anılır.

Minare, zamanla zeminin oturması nedeniyle belirgin biçimde eğilmiş ve bu eğim ona hem adını hem de ününü kazandırmıştır. Bugün yanında bulunan cami yapıya sonradan eklenmiştir; asıl değer, Selçuklu tuğla ve çini işçiliğini taşıyan minarenin kendisidir.

Tarihçe

I. Alâeddin Keykubad dönemi, Anadolu Selçuklu Devleti’nin siyasi ve ekonomik açıdan en parlak yıllarıdır. Aynı yıllarda Aksaray çevresinde Sultanhanı ve Ağzıkarahan gibi büyük kervansaraylar yükselmiş, şehir Konya’dan doğuya uzanan kervan yolunun en önemli duraklarından biri olmuştur. Eğri Minare, bu dönemin şehir içinde ayakta kalan nadir yapılarındandır.

Minarenin eğilmesi yüzyıllar içinde artmış, yıkılma tehlikesi nedeniyle 1973 yılında gövdesi çelik halatlarla bağlanmıştır. Bugün de koruma altında olan yapının eğimi, yakından bakıldığında gövdedeki tuğla dizilerinden açıkça okunabilir.

Mimari ve süsleme

Dört köşe bir kaide üzerine oturan silindirik gövde, ince bir silmeyle iki bölüme ayrılmıştır. Alt bölüm zikzak tuğla örgüsüyle, üst bölüm ise mavi ve yeşil çini mozaiklerle bezenmiştir. Bu düzen, Konya’daki Selçuklu minarelerinde de görülen tuğla–çini birlikteliğinin Aksaray’daki en iyi örneğidir.

• Kare kaide üzerinde silindirik tuğla gövde
• Alt bölümde zikzak motifli tuğla örgü
• Üst bölümde mavi–yeşil çini mozaik izleri
• 1973’ten bu yana gövdeyi saran çelik halatlar

Rivayetler

Eğimin nedeni bilimsel olarak zemin oturmasıyla açıklansa da yerel anlatılarda minarenin bir veliye ya da Kâbe yönüne “eğilerek selam verdiği” gibi rivayetler dolaşır. Bu tür hikâyeler kaynaklarda belgelenmiş tarihî bilgiler değildir; ancak minarenin şehir hafızasındaki yerini gösterir.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Eğri Minare şehir merkezindedir ve Neva Apart’tan yürüyerek yaklaşık 10 dakikada ulaşılır. Ulu Cami ile aynı yürüyüş rotasına kolayca eklenebilir.

Ziyaret ipuçları

Minarenin eğimini en iyi görebileceğiniz açı, gövdeyi yandan gören karşı kaldırımdır. Öğleden sonra ışığı kırmızı tuğlaların rengini öne çıkarır; fotoğraf için ideal saatlerdir.

Selçuklu dönemini daha ayrıntılı tanımak isterseniz Selçuklu kervansarayları rehberimizi okuyabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Aksaray Ulu Cami (Karamanoğlu Camii) – Karamanoğlu II. Mehmed Bey’in 1408–1409’da yaptırdığı, Selçuklu süsleme geleneğini sürdüren taç kapısı ve sivri kemerli iç mekânıyla Aksaray’ın en önemli camisi.
• Zinciriye Medresesi – Karamanoğulları döneminde 1336’da yapılan, dört eyvanlı ve açık avlulu planı, kale görünümlü dendanlı duvarlarıyla Aksaray’ın ayakta kalan tek tarihî medresesi.
• Şemsiyeli Sokak ve Merkez Kafeleri – Aksaray çarşısının renkli şemsiyelerle örtülü yaya sokağı, Saat Kulesi çevresi ve kafeleriyle Neva Apart’a birkaç dakikalık yürüme mesafesindeki şehir merkezi.
• Aksaray Müzesi – Dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı izlerini taşıyan 10.500 yıllık Aşıklı kafatası, Ihlara ve Çanlı Kilise mumyaları ve Luvi yazıtlı Aksaray steliyle bölgenin 10 bin yıllık tarihini anlatan müze.

Kaynaklar

• Vikipedi – Eğri Minare
• Vikipedi – Aksaray (il)

Görsel kaynakları

• Aksaray’ın simgesi, tuğla örgülü Eğri Minare – Dosseman, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
• Eğri Minare ve yakınındaki taş kemerli köprü – Dosseman, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons