Aksaray Müzesi

Aksaray Müzesi, Kapadokya’nın giriş kapısı Aksaray’ın Neolitik çağdan Osmanlı dönemine uzanan tarihini kronolojik bir düzenle anlatır. İlk müzecilik çalışmaları 1969’da şehir merkezindeki Zinciriye Medresesi’nde başlamış; müze 2006’da bugünkü yerine taşınmış ve 2014’te yenilenen teşhiriyle yeniden ziyarete açılmıştır.

Satın alma, bağış ve Aksaray sınırlarındaki kazılarla toplanmış 15.639 eseri barındıran müze, bölgeyi gezmeden önce uğranacak ilk durak olmayı hak eder: Aşıklı Höyük, Acemhöyük ve Ihlara Vadisi’nde göreceklerinizin bağlamını burada kurarsınız.

Müze binası

Üç katlı müze binası, Anadolu Selçuklu kümbetlerinden ve Aksaray’ın doğusundaki peri bacalarından esinlenerek eklektik bir anlayışla tasarlanmıştır. Yaklaşık 10.200 m² açık ve 2.400 m² kapalı alandan oluşur; bahçe teşhirinde de çok sayıda eser bulunur.

• Arkeolojik eser: 6.432
• Sikke: 8.387
• Etnografik eser: 822
• Toplam: 15.639 eser

Öne çıkan eserler

Koleksiyon, akeramik Neolitik çağdan Osmanlı dönemine kadar uzanır. Ziyaretinizde mutlaka görmeniz gerekenler şunlardır:

Aşıklı Höyük kafatası: bilinen en eski beyin ameliyatı

Aşıklı Höyük’te bulunan ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatının izlerini taşıyan 10.500 yıllık kafatası müzenin en önemli eseridir. Aynı vitrinlerde obsidyenden silahlar, kemik aletler ve ölü hediyesi olarak gömülmüş akik bir kolye sergilenir.

Mumya salonu

Ihlara Vadisi ve Çanlı Kilise’den çıkarılan çocuk, yetişkin ve kedi mumyaları müzenin en çok ilgi gören bölümüdür. Bizans dönemine ait 12 mumyadan ikisi kedi mumyasıdır.

Acemhöyük ve Asur Ticaret Kolonileri Çağı

1989’dan bu yana süren Acemhöyük kazılarından gelen seramikler, mühürler ve mühür baskıları, Aksaray’ın 4.000 yıl önceki uluslararası ticaret ağındaki yerini gösterir.

Aksaray Steli

Müze bahçesindeki Aksaray Steli, Hitit Fırtına Tanrısı kabartmalı ve Luvi dilinde yazıtlı bir stelin alt yarısıdır (88×99×39 cm). Yazıt, MÖ 8. yüzyılda bölgeyi yöneten Geç Hitit kralı Kiyakiya ile ilişkilendirilir.

Diğer koleksiyonlar

Musular ve Güvercinkayası höyüklerinden Neolitik–Kalkolitik seramik ve damga mühürler, Frig dönemine ait tunç bir kazan, Helenistik ve Roma dönemi cam eserler ve mezar stelleri, Hankah kazısından Selçuklu ve Osmanlı seramikleri ile üst kattaki etnografya bölümü (üç etek, bindallı, cepken, halı ve silahlar) koleksiyonu tamamlar.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Müze, Konya Caddesi üzerinde, şehir merkezine yaklaşık 3 km uzaklıktadır. Neva Apart’tan araçla 7–10 dakika sürer; şehir içi toplu taşıma ile de ulaşılabilir.

Ziyaret ipuçları

Müzeyi rahatça gezmek için 1–1,5 saat ayırın. Ihlara Vadisi ya da Aşıklı Höyük gezisinden önce müzeye uğramak, sahada gördüklerinizi çok daha anlamlı kılar. Bahçe teşhirini atlamayın.

Ziyaret saatleri ve giriş ücretleri dönemsel olarak değişebilir; yola çıkmadan önce T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın resmî kaynaklarından (muze.gov.tr, kulturportali.gov.tr) güncel bilgiyi kontrol etmenizi öneririz.

Müzedeki buluntuların anlattığı hikâyeyi Aşıklı Höyük rehberimizde ve Aksaray tarihi yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Zinciriye Medresesi – Karamanoğulları döneminde 1336’da yapılan, dört eyvanlı ve açık avlulu planı, kale görünümlü dendanlı duvarlarıyla Aksaray’ın ayakta kalan tek tarihî medresesi.
• Aşıklı Höyük – MÖ 8200–7400 arasında 30–35 kuşak boyunca iskân edilen, Orta Anadolu’nun bilinen ilk köyü; ilk tarım, bitişik düzen kerpiç evler ve dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı.
• Çanlı Kilise ve Kaya Yerleşimi – Akhisar köyü yakınında, Hasan Dağı’na bakan yamaçta 10.–11. yüzyıl Bizans kilisesi ve kayaya oyulmuş avlulu konaklardan oluşan geniş bir yerleşim.
• Acemhöyük (Puruşhattum) – Asur ticaret kolonileri çağında “Büyük Kral”ın oturduğu, Akad ve Hitit yazıtlarında Puruşhattum olarak geçen, Sarıkaya Sarayı ile Anadolu’nun en büyük höyüklerinden biri.

Kaynaklar

• Kültür Portalı – Aksaray Müzesi (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)
• Vikipedi – Aksaray Müzesi
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Müzeler ve Ören Yerleri

Görsel kaynakları

• Aksaray Müzesi’nin yeni binası – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Aksaray Müzesi’nde Aşıklı Höyük buluntularının sergilendiği salon – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Aksaray Müzesi bahçesindeki mezar stelleri – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
• Aksaray Müzesi’nde Kapadokya mumyalarının sergilendiği salon – Ingeborg Simon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons