Güzelyurt (Gelveri)

Güzelyurt, Aksaray’a 45 km, Ihlara Vadisi’ne 15 km uzaklıkta, deniz seviyesinden yaklaşık 1.500 metre yükseklikte kurulmuş bir ilçedir. Eski adı Gelveri’dir; Kapadokya Rumcasında ise Karvali (Καρβάλη) olarak anılır.

Üç yeraltı şehri ve kayalık volkanik araziye oyulmuş 50’yi aşkın kilisesiyle bilinen kasaba, Kapadokya’nın turistik merkezlerinden uzak, sakin ve otantik bir yüzünü sunar. Kesme taştan konakları, dar sokakları ve Manastır Vadisi ile yürüyerek keşfedilmeye en uygun yerlerdendir.

Tarihçe

Güzelyurt, Hristiyanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir. 4. yüzyılın büyük kilise babalarından, 380–381’de İstanbul (Konstantinopolis) Başpiskoposu olan Nazianzoslu Aziz Gregorios (yaklaşık 329–390) bu bölgede yaşamış ve Gelveri’yi önemli bir merkez hâline getirmiştir. Gregorios’un Arianzos yakınlarındaki Karbala adlı aile arazisinde doğduğu bilinir; bu adın kasabanın Rumca adı Karvali ile ilişkili olduğu düşünülür.

Kasabada 1924 Türk–Yunan nüfus mübadelesine kadar kalabalık bir Kapadokya Rum topluluğu yaşadı. Mübadeleyle Rumlar Yunanistan’ın Kavala şehrine bağlı Nea Karvali’ye göç etti; Selanik ve Kavala’dan gelen Türkler ise Güzelyurt’a yerleşti. Manastır, kiliseler, sığınak mağaralar ve konaklar bu ortak geçmişin izlerini taşır.

Görülecekler

Kasaba merkezi ve çevresi, birkaç saatlik bir yürüyüşle görülebilecek yoğun bir miras alanıdır.

Kilise Camii (Aziz Gregorios Kilisesi)

Çukurda kalan mahalledeki büyük Ortodoks kilisesi, kitabesine göre 1891’de kilise olarak inşa edilmiş ve bugün cami olarak kullanılmaktadır. Yapı, Aziz Gregorios’a adanmıştır.

Yüksek Kilise

Analipsis tepesinin üzerinde, kasabaya ve Güzelyurt Göleti’ne hâkim konumdaki Aziz Analipsis (Yüksek) Kilisesi, gün batımı için bölgenin en güzel manzara noktalarındandır. Yakınında Taş Devri’ne ait kalıntılar bulunmuştur.

Diğer kiliseler ve konaklar

Sivişli (Aziz Anargiros), Ahmatlı, Koç ve Çömlekçi kiliseleri, Papaz Evi ve taş döşeli sokaklar boyunca sıralanan Rum konakları kasabanın diğer duraklarıdır. Konakların bir kısmı bugün butik otel olarak hizmet verir.

Yeraltı şehirleri

Güzelyurt, üç yeraltı şehriyle bilinir; bunlardan biri ilçeye bağlı Gaziemir köyündedir. Yeraltı şehirlerinin nasıl kullanıldığını merak ediyorsanız Saratlı Kırkgöz Yeraltı Şehri sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Gelveri ekmeği

Güzelyurt’un adıyla anılan Gelveri ekmeği, bölgenin en bilinen lezzetlerinden biridir. Aksaray mutfağının diğer tatlarını Aksaray mutfağı rehberimizde bulabilirsiniz.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Güzelyurt, Neva Apart’tan yaklaşık 45 km uzaklıktadır ve araçla 45–50 dakikada ulaşılır. Aynı gün Ihlara Vadisi (15 km) ve Kızıl Kilise ile birleştirilebilir.

Ziyaret ipuçları

Kasaba yokuşlu ve taş döşelidir; rahat ayakkabı giyin. Gün batımını Yüksek Kilise’den izlemek için akşamüstü orada olmayı planlayın. Yüksek rakım nedeniyle akşamlar yazın bile serin geçer.

Güzelyurt ve çevresini ayrıntılı keşfetmek için Güzelyurt ve Manastır Vadisi rehberimizi okuyun.

Yakındaki diğer yerler

• Güzelyurt Manastır Vadisi – Güzelyurt kasabasının hemen altında uzanan, kayaya oyulmuş kiliseler, şapeller ve konutlarla dolu, birkaç saatlik sakin bir yürüyüşe uygun vadi.
• Kızıl Kilise (Sivrihisar) – Güzelyurt’un Sivrihisar köyü yakınında, 6. yüzyılda kırmızımsı volkanik taşla inşa edilen, Kapadokya’nın kubbesi pencereli kasnağa oturan en eski kiliselerinden biri.
• Ihlara Vadisi – Melendiz Çayı’nın Hasan Dağı tüflerini oyarak oluşturduğu 14 km’lik kanyon; kayaya oyulmuş freskli kiliseleri, yeşil vadi tabanı ve yürüyüş parkuruyla Aksaray’ın en ünlü doğa ve tarih rotası.
• Belisırma Köyü ve Melendiz Kıyısı Restoranları – Ihlara Vadisi’nin tam ortasında, Melendiz Çayı kıyısındaki restoranları, kaya kiliseleri ve 1476’dan beri taşıdığı adıyla yürüyüşçülerin mola köyü.

Kaynaklar

• Vikipedi – Güzelyurt, Aksaray
• Wikipedia – Gregory of Nazianzus

Görsel kaynakları

• Yüksek Kilise tepesinden Güzelyurt kasabası ve baraj gölü – GMM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
• Güzelyurt’ta taş evler arasında eski bir sokak – Julia Maudlin, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
• Güzelyurt’ta Aziz Gregorios Kilisesi (Kilise Camii) – Klaus-Peter Simon, CC BY 3.0, Wikimedia Commons