Helvadere ve Hasan Dağı Etekleri

Helvadere, Aksaray’ın yaklaşık 30 km güneyinde, Hasan Dağı’nın batı yamacında, 1.350 metre civarında yükseklikte kurulmuş bir beldedir. Yazın şehirden belirgin biçimde serin olan belde, Hasan Dağı’na çıkışın başlangıç noktası ve Aksaraylıların piknik adresidir.

Beldenin hemen yanındaki Viranşehir (Mokissos) harabeleri, Helvadere’yi doğa ile Bizans tarihinin buluştuğu bir durak yapar.

Tarihçe

Helvadere bölgesinin antik adı Mokissos’tur; kent, İmparator Justinianus döneminde Justinianopolis adını almıştır. Zamanla önemini yitiren yerleşim, Orta Çağ’da Hardaldere adlı küçük bir köye dönüşmüştür. 17. yüzyılda Evliya Çelebi, köyü meyvesi bol, hanı, hamamı ve camisi olan bir yer olarak anar.

20. yüzyılın başında Halvadara olarak anılan yerleşim, 1968’de Helvadere adıyla belde statüsü kazanmıştır. Ekonomisi tarıma dayanır; patates, elma ve kiraz en önemli ürünlerdir.

Görülecekler

Helvadere çevresinde, yerel adlarıyla bilinen çok sayıda Bizans kilisesi kalıntısı vardır. Bunların en önemlisi Viranşehir’deki Kemerli Kilise’dir.

• Kemerli Kilise (eski adıyla Kutsal Üçleme ya da Aziz Georgios Kilisesi)
• Yardıbaş, Süt, Bozboyun, Çukurkent ve Tepe kiliseleri
• Sarıgöl, Kale ve Kara kiliseler
• Selçuklu dönemine ait Karahan (Eshab-ı Kehf Han) kalıntıları
• Hasan Dağı Ekoturizm Alanı ve Helvadere Orman Parkı

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Helvadere, Neva Apart’tan yaklaşık 30 km uzaklıktadır ve araçla 30–35 dakikada ulaşılır. Şehir merkezinden saat başı toplu taşıma vardır.

Ziyaret ipuçları

Yaz akşamları belde ve orman parkı oldukça serindir; yanınıza ince bir mont alın. Haziran–temmuzda kiraz, sonbaharda elma mevsimi yaşanır; yerel üreticilerden taze meyve almayı unutmayın.

Helvadere’yi Çanlı Kilise ile birleştirerek Hasan Dağı’nın kuzey eteklerinde yarım günlük bir Bizans rotası oluşturabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Viranşehir (Mokissos / Nora) Antik Kenti – Hasan Dağı eteğinde, 1.500 m yükseklikte, Justinianus’un Kapadokya Tertia eyaletinin başkenti yaptığı, 32 kilise ve 20 sarnıçlı Bizans kenti.
• Hasan Dağı – Aksaray ile Niğde arasında yükselen, 3.268 metrelik zirvesiyle Orta Anadolu’nun Erciyes’ten sonra en yüksek dağı olan sönmüş volkan; Kapadokya tüflerinin ve Ihlara’nın kaynağı.
• Çanlı Kilise ve Kaya Yerleşimi – Akhisar köyü yakınında, Hasan Dağı’na bakan yamaçta 10.–11. yüzyıl Bizans kilisesi ve kayaya oyulmuş avlulu konaklardan oluşan geniş bir yerleşim.
• Aksaray Müzesi – Dünyanın bilinen en eski beyin ameliyatı izlerini taşıyan 10.500 yıllık Aşıklı kafatası, Ihlara ve Çanlı Kilise mumyaları ve Luvi yazıtlı Aksaray steliyle bölgenin 10 bin yıllık tarihini anlatan müze.

Kaynaklar

• Wikipedia – Helvadere
• Kültür Portalı – Hasan Dağı (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)
• Vikipedi – Aksaray (il)

Görsel kaynakları

• Helvadere kasabasından Hasan Dağı manzarası – Minamie's Photo, CC BY 2.0, Wikimedia Commons
• Helvadere çevresinde Hasan Dağı’nın etekleri – Minamie's Photo, CC BY 2.0, Wikimedia Commons