Somuncu Baba Türbesi

Asıl adı Şeyh Hamîdüddin ya da Hamid-i Veli olan Somuncu Baba (1331–1412), Osmanlı’nın kuruluş döneminin en etkili mutasavvıflarından biridir. Kayseri’de doğmuş, Şam, Tebriz ve Erdebil’de eğitim görmüş, Bursa’da halka somun dağıttığı için “Somuncu Baba” ve “Ekmekçi Koca” lakaplarıyla tanınmıştır.

Hayatının son yıllarını Aksaray’da geçiren Somuncu Baba, burada Hacı Bayram-ı Veli’yi yetiştirmiş ve 1412’de vefat ettiğinde cenaze namazı Hacı Bayram-ı Veli tarafından kıldırılarak bugünkü türbesinin bulunduğu yere defnedilmiştir. Şehrin Şeyhhamit Mahallesi adını da onun asıl adından alır.

Somuncu Baba kimdir?

Kaynaklara göre Somuncu Baba, Horasan erenlerinden Şemseddin Musa Kayseri’nin oğludur. Bursa’da çilehanesinin yanında yaptırdığı fırında pişirdiği somunları sokak sokak dolaşarak dağıtmıştır. Yıldırım Bayezid’in yaptırdığı Bursa Ulu Camii’nin açılış hutbesini okumuş ve Fatiha Suresi’ni yedi farklı şekilde yorumlayarak padişah başta olmak üzere cemaati derinden etkilemiştir.

Şöhretten kaçmak için Bursa’dan ayrıldığı, bir süre Kozan (Sis) yakınlarında yaşadıktan sonra Şam üzerinden hacca gittiği ve dönüşte Aksaray’a yerleştiği aktarılır. Talebeleri arasında Hacı Bayram-ı Veli, Molla Fenari ve oğlu Yusuf Hakiki Baba gibi isimler sayılır.

Somun ekmeği hikâyesi

Somuncu Baba lakabı, Bursa’daki fırınında pişirdiği somunları “somunlar, müminler” diye seslenerek ücretsiz dağıtmasından gelir. Bu hikâye, onun tevazu ve paylaşmayı öne çıkaran öğretisinin halk arasındaki sembolü olmuştur.

Türbe ve külliye

Türbe, Somuncu Baba ile birlikte oğlu Yusuf Hakiki Baba’ya atfedilen ve “Hakiki Yusuf Baba Külliyesi” olarak da anılan bir yapı grubunun içinde yer alır. Aynı külliyede, Zinciriye Medresesi’nin ilk müderrislerinden âlim Cemaleddin Aksarayî’nin kabri de bulunur.

Somuncu Baba’nın kabrinin yeri tarihçiler arasında tartışmalıdır: güçlü görüş Aksaray’dır; diğer oğlu Halil Taybî’nin yerleştiği Malatya Darende’de de onun adına bir külliye vardır. Evliya Çelebi de 17. yüzyılda Aksaray’ın ziyaret yerleri arasında Şeyh Hamid-i Veli’yi ilk sırada anar, onu “Rum diyarı irfan ehlinin başı” olarak niteler ve üstü açık bir kubbe altında yattığını yazar; oğlu Şeyh Hakiki’nin de Aksaray’da Bayramî yolunun öncüsü olduğunu ekler.

Neva Apart’tan nasıl gidilir

Neva Apart, Aksaray şehir merkezinde, Zinciriye Medresesi ve Ulu Cami’ye birkaç dakikalık yürüme mesafesindedir; aşağıdaki mesafeler apart otelimiz başlangıç alınarak verilmiştir.

Türbe, şehir merkezinin kuzeyindeki Şeyhhamit Mahallesi çevresindedir; Neva Apart’tan yaklaşık 1,2 km, yürüyerek 15 dakikadır. Kılıçarslan Parkı da aynı mahallededir.

Ziyaret ipuçları

Türbe bir manevi ziyaret yeridir; sessizliğe, kıyafet kurallarına ve dua eden ziyaretçilere saygı gösterilmesi beklenir. Ziyaret ücretsizdir.

Somuncu Baba’nın Aksaray’daki yerini şehrin genel tarihi içinde görmek için Aksaray tarihi rehberimize göz atabilirsiniz.

Yakındaki diğer yerler

• Zinciriye Medresesi – Karamanoğulları döneminde 1336’da yapılan, dört eyvanlı ve açık avlulu planı, kale görünümlü dendanlı duvarlarıyla Aksaray’ın ayakta kalan tek tarihî medresesi.
• Kılıçarslan Parkı – Aksaray’ı yeniden kuran Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan’ın adını taşıyan, yürüyüş yolları ve dinlenme alanlarıyla şehir merkezine yakın yeşil alan.
• Aksaray Ulu Cami (Karamanoğlu Camii) – Karamanoğlu II. Mehmed Bey’in 1408–1409’da yaptırdığı, Selçuklu süsleme geleneğini sürdüren taç kapısı ve sivri kemerli iç mekânıyla Aksaray’ın en önemli camisi.
• Eğri Minare (Kızıl Minare) – I. Alâeddin Keykubad döneminde (1221–1237) kırmızı tuğladan yapılan, belirgin eğimiyle Aksaray’ın simgesi hâline gelen Selçuklu minaresi.

Kaynaklar

• Vikipedi – Somuncu Baba
• Vikipedi – Aksaray (il)